Strafpunten tellen. Hoeveel heb jij er?
Tijdens ons werk maken we soms gebruik van een “strafpunten lijst” om iemand zelf inzicht te geven waarom het niet zo vreemd is dat die persoon zich niet zo goed voelt. Ook gebruiken we die lijst om iemand inzicht te geven dat ze het (naar omstandigheden) juist wel goed doen gezien de last die ze hebben “opgebouwd” in het afgelopen jaar. Het geeft ze wat inzicht in het “waarom” hun lichaam doet wat het doet, en wat we er aan kunnen doen (of niet).
Je begint ieder jaar met 0 punten en je leeft dan compleet stressvrij. Maar zoals bij ieder mens, maak je dingen mee die je stress opleveren. Dat kunnen simpele dingen zijn (verkeersboetes zijn niet leuk, je favoriete pak vla is uitverkocht), en die simpele dingen merk je niet eens op. Klopt, want per jaar mag je ongeveer 120 “strafpunten” verzamelen. Dit betekent niet dat er geen stress is, maar het is een niveau waarmee de meeste mensen redelijk kunnen omgaan zonder ernstige gezondheidsproblemen. Goede zelfzorg, ondersteuning en tijd voor herstel zijn dan nog steeds belangrijk. Ook positieve dingen leveren je punten op: huwelijk, wisselen van sportclub, allemaal positief, maar het levert je wel punten op. Doe je er teveel per jaar, dan kan het fout gaan…
Kom je op meer dan 120 strafpunten uit per jaar, dan loop je het risico op ernstige gezondheidsproblemen. Die strafpunten heten heel officieel “Life Change Units (LCU’s)”. In het Nederlands vertaald heten dat “Levensveranderings Eenheden”. Je streefgetal is 120, maar wat gebeurt er als je er meer hebt?
- 0 – 149 LCU’s → Laag risico (kleine kans op stressgerelateerde klachten)
- 150 – 299 LCU’s → Matig risico (ongeveer 50% kans op gezondheidsproblemen)
- 300+ LCU’s → Hoog risico (ongeveer 80% kans op stressgerelateerde klachten, zoals burn-out, slapeloosheid, depressie of fysieke ziekten)
Die nummers hebben we niet zelf verzonnen, maar die komen uit de Holmes en Rahe Stressschaal (ook wel de Social Readjustment Rating Scale genoemd). Laten we eens kijken naar wat dan “strafpunten” zijn en hoeveel “iets” dan kost.
Die verkeersboete van het voorbeeld is 11 punten. (we laten je zo de hele lijst zien) en valt onder de categorie “Kleine wetsovertreding”. Dit is een relatief lage stressfactor, maar kan in combinatie met andere stressvolle gebeurtenissen bijdragen aan een hogere totale score.
Want dan tellen we dat pak vla op, (je favoriete pak vla) wat uitverkocht is. Dat valt niet onder de grote levensveranderingen die meetellen voor LCU’s. Maar…. laten we dat pak vla nu toch eens 1 punt geven. Stelt niets voor, morgen een nieuwe dag… En ja, 1 punt voor een pak vla is wellicht al overdreven, dus laten we het een halve punt geven…of een kwart…. Bijna niets.
We hadden een paar jaar terug een client die in een scheiding zat. Een echtscheiding staat voor 73 punten en met 73 punten is er geen probleem volgens deze uitleg. Toch? Nou, nee… want die scheiding komt er niet omdat er niets aan de hand is. Ergens zijn er problemen met de (inmiddels ex)partner (35), die nu ook juridisch moeten worden geregeld (38). Iemand moet er gaan verhuizen (20), iemand moet wellicht zijn huis verkopen (25), een nieuw huis kopen of huren (31), dat brengt financiële zorgen met zich mee (38) en wat te doen rondom de kinderen die niet blij zijn met de hele situatie? (15).
Deze persoon schaamde zich dat het hem zo aangreep, dat hij zo moe was, dat hij ontplofte om “niets” en ook omdat hij nu geestelijke hulp nodig was. Hij was toch geen “watje”?! En daar kwam de lijst op tafel om inzicht te geven dat hulp vragen allesbehalve “watjes gedrag” is:
- Echtscheiding – 73
- Huis verkopen – 25
- Nieuw huis kopen – 31
- Gedoe rond de kinderen – 15
- Verhuizen – 20
- Financiële zorgen rond de scheiding – 38
- Problemen met de ex – 35
- Juridische procedures – 38
Totaalscore: 275. Oeps. Dit zit nu vlak onder de 300 en blijft binnen de matige risicocategorie (150 – 299 LCU’s), maar het risico op gezondheidsproblemen is nu zeer hoog geworden. Dat je moe bent, snel geprikkeld, dat dingen je tussen “de vingers doorlopen”… is dus niet vreemd. Want we zijn er nog niet met deze client… Als er nog extra stressfactoren bij komen, zoals baanverlies, gezondheidsproblemen of een nieuwe relatie die niet goed loopt, kan de score boven de 300 komen, wat betekent dat er een 80% kans is op stressgerelateerde klachten. Wow! Dat liep snel op!
En dan kun je op het punt komen… dat het pak vla wat er niet is, je ineens in tranen laat uitbarsten in de winkel. Dat pak vla is “niets”, maar ineens is het enorm! En drukt het je over dat randje… en is het dus niet vreemd dat je stond te huilen in de supermarkt….
Dus als jij denkt: waarom sta ik nu ineens te wiebelen op mijn benen, om een pak vla? Misschien is het tijd om je lijstje eens op te tellen en dat het ook heel normaal is dat je hulp moet zoeken die je echt nodig bent…
Onderstaand de lijst met “strafpunten”:
Top stressvolle gebeurtenissen
- Overlijden van een huwelijkspartner – 100
- Echtscheiding – 73
- Scheiding van partner – 65
- Gevangenisstraf – 63
- Overlijden van een naaste familieleden – 63
- Ernstig persoonlijk letsel of ziekte – 53
- Huwelijk – 50
- Ontslag – 47
- Huwelijksverzoening – 45
- Pensionering – 45
Andere stressvolle gebeurtenissen
- Verandering in gezondheid van een gezinslid – 44
- Zwangerschap – 40
- Seksuele problemen – 39
- Nieuwe gezinsleden (geboorte, adoptie, etc.) – 39
- Zakelijke wijzigingen – 39
- Financiële problemen – 38
- Overlijden van een goede vriend – 37
- Verandering van beroep – 36
- Huwelijksproblemen – 35
- Hypotheek of lening van meer dan €50.000 – 31
- Hypotheek- of leningsproblemen – 30
- Verandering in verantwoordelijkheden op werk – 29
- Kind dat thuis vertrekt (door huwelijk, studie, etc.) – 29
- Probleem met schoonfamilie – 29
- Grote persoonlijke prestaties – 28
- Partner stopt met werken – 26
- Beginnen of stoppen met school – 26
- Verandering in leefomstandigheden – 25
- Verandering in persoonlijke gewoontes – 24
- Conflicten met baas – 23
- Verandering in werkuren of werkomstandigheden – 20
- Verandering in woonplaats – 20
- Verandering in school – 20
- Verandering in recreatieve activiteiten – 19
- Verandering in kerkelijke activiteiten – 19
- Verandering in sociale activiteiten – 18
- Kleine hypotheek of lening – 17
- Verandering in slaappatroon – 16
- Verandering in aantal gezinsbijeenkomsten – 15
- Verandering in eetgewoontes – 15
- Kleine wetsovertreding (bijv. verkeersboete) – 11
En nu ter afsluiting… wellicht heb je mee lopen tellen en denk je wellicht “wow, dat had ik niet verwacht”! Nou….
Het gemiddelde aantal punten per jaar voor een gemiddeld persoon (streefgetal = 120) hangt af van levensfase en omstandigheden, maar studies suggereren dat de meeste mensen jaarlijks tussen de 150 en 250 punten scoren. Dit betekent dat veel mensen, en wellicht meer mensen dan je dacht…. zich al in de matige risicocategorie bevinden, waar ongeveer 50% kans is op stressgerelateerde gezondheidsklachten.
- Jonge volwassenen (18-30 jaar): Vaak hoger door studie, eerste baan, relaties, verhuizingen, financiële onzekerheid.
- Middenleeftijd (30-50 jaar): Kan pieken door huwelijk, kinderen, carrière, huis kopen, verlies van ouders.
- Oudere volwassenen (50+): Meestal stabieler, maar kan toenemen door pensionering, gezondheidsproblemen of verlies van dierbaren.
En jij als lezer? Hoe gaat het met jou? Echt, het is niet vreemd als je hulp nodig bent en zoekt. Schroom niet en bel, mail, schrijf gerust…
🫶🙏