Welkom in Schwerin. Even voorstellen… Deel 1.
Als jullie dit lezen wonen we officieel in Schwerin, de hoofdstad van de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern, Duitsland. Laten we Schwerin even voorstellen aan jullie met wat we horen in de gesprekken met de bewoners van Schwerin die ook binnen onze doelgroepen vallen. Dit is hun verhaal en geeft ook een beeld van de nood in dit deel van Duitsland vandaag. Maar om te begrijpen wat er vandaag fout gaat moeten we wel eerst kijken naar het verleden.
In vergelijking met veel andere Duitse steden bleef Schwerin grotendeels gespaard van zware verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De stad had geen belangrijke strategische industrie of infrastructuur die prioriteit kreeg voor geallieerde bombardementen. Daardoor werden slechts enkele gebouwen beschadigd, en bleef het historische centrum met zijn middeleeuwse en barokke architectuur grotendeels intact. Wel waren er kleinere aanvallen en incidenten in de omgeving, en tegen het einde van de oorlog trokken vluchtelingen door Schwerin, wat leidde tot overbevolking en spanningen. Om een idee te geven, in 1940 woonden er 67,200 mensen in de stad, in 1950 woonden er 93,576 mensen.
De stad ontkwam echter aan de grootschalige bombardementen die veel andere steden troffen, zoals Dresden of Hamburg. Daardoor is de binnenstad van Schwerin nog echt mooi oud en heerlijk om doorheen te wandelen vandaag. Schwerin, werd op 2 mei 1945 overgenomen door de 82e Amerikaanse Luchtlandingsdivisie. De stad werd ingenomen zonder grote gevechten, omdat de Duitse verdediging in die periode al grotendeels ineengestort was. Schwerin viel daarmee in de Amerikaanse bezettingszone.
Later, in overeenstemming met de afspraken van de geallieerden tijdens de Conferentie van Jalta, trokken de Amerikaanse troepen zich terug en werd Schwerin op 1 juli 1945 overgedragen aan de Sovjet-Unie. Het gebied werd onderdeel van de Sovjet-bezettingszone en uiteindelijk van de Duitse Democratische Republiek (DDR).
Schwerin was deel van Oost-Duitsland tot 3 oktober 1990. Oost-Duitsland was van 40 jaar communisme met alle gevolgen van dien.
Was alles slecht in de DDR? Nee, zeker niet. Iedereen was verzekerd van werk (De kwaliteit dat werk is dan weer een andere vraag), ziekenzorg, iedereen had een woning (idem, de kwaliteit is weer een andere vraag) en scholing. Dat soort zaken was (relatief) goed geregeld, mits(!) je mee werkte met het communiste regiem van toen. Werkte je niet mee, dan had je wel serieuze problemen… Godsdienstvrijheid? Spannend vraagstuk, want onder het communisme heerst het atheĂŻsme, marxisme, leninisme:, stalinisme, antikapitalisme… en dat merk je tot de dag van vandaag, of je dat nu leuk vindt of niet.. het bestaat nog steeds.
Dus niet alles wat slecht, nee. Maar zeker ook niet alles wat goed, in tegendeel. Nog even een stapje terug naar die woningen…
Een echt DDR product is de Plattenbau. Standaard “bouwpakket flats”. In Schwerin zijn er daar meerdere wijken VOL van, en alleen de wijk GroĂźer Dreesch zijn er al 4900 woningen die zo gebouwd zijn, en in de wijken zoals Neu Zippendorf en MueĂźer Holz staan er nog duizenden meer. De snelheid van bouwen was belangrijker dan kwaliteit en dat merk je.
Je ziet in de cijfers van de bevolkingsgroei ook letterlijk de bouw van die wijken waar plattenbau. Let op:
EĂ©n van die wijken met plannenbau is de GroĂźer Dreesch. De bouw daarvan begon in 1971 en ging door tot in de jaren 80. Je ziet in de bevolkingsgroei van Schwerin letterlijk de bouw van die wijken. Tot 1986 zie je een gemiddelde stevige groei:
Echter, toen de “Berlijnse muur” viel op 9 november 1989 zijn er VEEL mensen (ook) uit Schwerin naar het “westen” gegaan om er nooit meer terug te keren. Ook waren er in de DDR ongeveer 8500 staatsbedrijven die niet mee konden komen met het “kapitalisme” westen.
Het programma waarmee bedrijven in de DDR na de val van de Berlijnse Muur werden overgedragen of geprivatiseerd, stond bekend als de Treuhandanstalt (kortweg Treuhand). Dit was een organisatie die in 1990 werd opgericht met als doel de staatsbedrijven van de DDR om te vormen naar een markteconomie door ze te privatiseren, saneren of, indien nodig, te sluiten. De Treuhandanstalt was verantwoordelijk voor die ongeveer 8.500 staatsbedrijven, die samen goed waren voor een groot deel van de Oost-Duitse economie.
Het proces was zeer controversieel, omdat veel bedrijven werden verkocht aan West-Duitse of internationale investeerders tegen lage prijzen, wat leidde tot massale werkloosheid en economische achteruitgang in sommige regio’s. Zo ook in Schwerin……
En dat zie je in de bevolkingscijfers in het volgende plaatje. Je ziet na de val van de muur de groei omslaan in een enorme krimp. Van 128,328 in 1986m keldert het naar 95,740 in 2021. Daar wordt een stad niet beter van…
Dat betekent praktisch dat er heel veel van die flats leeg kwamen te staan, maar dat er voor heel veel mensen ook geen werk meer was waardoor er nog meer mensen vertrokken om nooit meer terug te komen. Je snapt het troosteloze beeld nu wel denk ik? Maar zijn we er dan?
Nee, helaas nog niet… nog lang niet… Kijk eens goed naar het jaar 2016… waar komt ineens die groei vandaan terwijl de rest alleen maar pittige krimp is? Daar gaan we naar kijken in deel 2.
Bronnen:
- https://en.wikipedia.org/wiki/Schwerin
- https://nl.wikipedia.org/wiki/Conferentie_van_Jalta
- https://de.wikipedia.org/wiki/Land_Mecklenburg
- De bewoners van Schwerin die we persoonlijk hebben gesproken.
Leuk om zo wat achtergrond te lezen over de plek waar jullie mogen wonen en werken.
Er komen nog wat meer delen, geeft nog meer achtergrond van deze fascinerende hoek van Duitsland. 🙂 Alvast veel leesplezier!
Interessante plek om te wonen. Als ik me niet vergis is er rond Schwerin ook op treinengebied veel te zien. Wonen jullie nu in de Plattenbau? Succes!
Klopt, alleen een net even wat luxere versie die in gebruik is geweest door Russische officieren. Nu moet je met luxe je niet te veel voorstellen, er zitten net wat meer stijlkenmerken in en dat is het dan wel weer.