Religieuze manipulatie in de kerk….

M heeft (helaas) wat ervaring met geestelijk misbruik in “kerken”. (let op de aanhalingstekens!) Een klein stukje daarvan heb je kunnen horen in een Podcast, maar helaas was dat niet de enige keer. Iets wat een huis van God leek te zijn, was het niet.

En vorige week sprak ik met John. John woont in een ander land, in een andere cultuur dan de onze, maar zat geestelijk klem doordat er dingen waren gebeurd in de kerk die hij bezocht.. hij beschreef wat er gebeurt, en alle rode lampen gingen direct aan bij mij.. ik herkende dingen… die niet goed waren. Wat hij beschreef was geestelijk misbruik in zijn kerk. Heel subtiel op het eerste gezicht, maar als je iets verder keek.. er was geen ontkomen aan. Hier was iets HEEL fout aan het gaan en John was het slachtoffer van iets heel verschrikkelijks.

Maar hoe is dat geestelijk misbruik te herkennen? (en dit zijn maar een paar voorbeelden)

1: Roddelen en samenzwering.

Ineens word je door 5 mensen benaderd, binnen één dag, dat God hun heeft verteld dat jij X moet gaan doen in de kerk. Of, ineens word je door 5 mensen benaderd, binnen één dag, dat er een zonde in je leven is (en jij hebt geen idee waar ze het over hebben….) die je uit je leven moet bannen. Ineens, heel “toevallig”. Zeker….

Oftewel, die mensen hebben elkaar gesproken, hebben gesproken over jou (niet met jou) zonder dat jij dat wist, en in plaats van direct met jou te spreken is er al een hele roddelcultuur achter jouw rug om gestart… misschien al weken of maanden. Mattheüs 18:15-17 is HEEL duidelijk hoe het wel(!) zou moeten, en 2 Corinthians 12:20 en Jakobus 1:26 is HEEL duidelijk wat God vindt van dat ongoddelijke gedrag. (en achter iemand zijn rug om roddelen en samenzweren valt daar ook onder) Als je dat in een kerk, persoonlijk ervaart… is dat een rode vlag….

2: Geestelijke misbruikers zijn vaak geliefd, maar kunnen niet tegen tegengas / onbetwiste autoriteit.

De meeste geestelijke misbruikers hebben de meest charmante glimlach en zijn publieke persoonlijkheden waardoor iedereen hen zou willen vertrouwen. Zie mij eens goede dingen doen! Maar… ze zijn alleen geliefd naar jou, als je het ook 110% met hun eens bent…. Want, achter gesloten deuren zie je HEEL ander beeld. O we als je het niet met ze eens bent, dan ben je aan de beurt. Ineens wordt compleet genegeerd, andere mensen negeren je ook ineens, een glimlach kan er niet meer van af, de geestelijke misbruiker staat ineens niet meer open voor welk gesprek dan ook, je functies binnen de kerk stoppen “ineens”…. maar naar de buitenwereld toe… zijn ze subtiel en sluw met een mooie glimlach met veel gezellige pizza momenten en plezier…. Maar naar jou, als er al een glimlach vanaf kan, is het er eentje met kiespijn. Het liefst negeren ze jou compleet en ze zorgen er ook voor dat anderen jou negeren…. Als je dat in een kerk, persoonlijk ervaart… is dat een rode vlag….

3: Geestelijk misbruik verdraait de waarheid om de macht te houden

Stel, er is iets verschrikkelijks fout gegaan in de leiding van de kerk… een echte zonde.. wat gebeurt er dan? Wordt het openlijk uitgesproken naar de gemeente dat er een fout is gemaakt en wat er wordt gedaan om het te voorkomen en ook wat er wordt gedaan om het echt(!) op te lossen? Of wordt het onder de mat geschoven…. bestaat het niet… of “nee, zo hebben we het niet bedoeld praatjes” of moet jij het (Als slachtoffer) maar zelf oplossen? Een Bijbelse zonde is een zonde. Een herder MOET voor zijn schapen zorgen en als die dat niet doet, is het geen herder en MOET die weg. Maar als je die zonde nou onder de mat schuift, de waarheid verdraaid… dan kan die herder fijn blijven… Het gaat die “herder” dus niet om zijn kudde, maar om zijn eigen macht en glorie… In Jeremia 50:6 en Jeremia 23:1 en nog veel meer verzen zie je voorbeelden wat God daar van vindt… en dat is niet best…

4: Geestelijk misbruik spreekt voor het vraagt, altijd.

Geestelijke misbruikers hebben zich al een mening over jou gevormd over iets, zonder dat ze jou hebben gesproken en hebben gevraagd naar het “waarom”? Ze handelen ook met die verkeerde en zeker niet complete veronderstellingen en ze behandelen je ook in het licht van die veronderstellingen zonder ooit jouw kant van het verhaal echt gehoord te hebben. En in het geval dat jij je mening / verdediging al zou mogen geven, negeren ze het, (want hun mening was al klaar en wordt ook niet meer aangepast) kleineren het en verdraaien het om je reputatie te ruïneren, je betrouwbaarheid voor de rest van de kerk te ruïneren. Dit terwijl Spreuken 18:17 HEEL duidelijk is waarom je, zonder vooropgezette mening, altijd de andere kant MOET horen… Maar nee… dat gebeurt dus niet.

5: Manipulatie of uitbuiting

Heb je het idee dat je hoger in de rangorde kunt komen als je geld geeft aan de kerk? Heb je het idee wat je hoger in de rangorde komt als je meer tijd geeft aan de kerk? En word je onder druk gezet om dat te doen zonder dat jij dat zelf wilt? Wordt er stevig druk op jou gezet om je ertoe te zetten dat toch te doen en als je dat niet doet, word je er op aangekeken? Zo werd ik ooit eens gevraagd, heel “toevallig” dat ik mij moest laten omscholen tot automonteur. Want dat wilde God en de organisatie waar ik mee werkte, had er “toevallig” ook veel behoefte aan. (Iedereen die mij kent, snapt dat automonteur iets is wat zeker niet bij mij past. De bouten breken al af als ik er naar kijk) Of die keer dat er een nieuw pand moest komen en iedereen moest en zou er aan meedoen. Deed je dat niet, had je je vraagtekens bij dat nieuwe pand? Dan lag je eruit. Het pand is er nooit gekomen trouwens…zegt ook iets. En het ingezamelde geld… nooit meer iets van gehoord..

6: Ze spelen zelf de stem van God….

Als je hoort: Ik heb van God gehoord dat jij x, y of z moet doen”, of “ik heb van God gehoord dat jij moet stoppen met a, b of c” en je hebt er zelf nog nooit van gehoord of aan gedacht… dat is een enorm rode vlag. Laat staan als het al helemaal niet bij jou past. Als God jou iets wil vertellen zal Hij dat duidelijk doen rechtstreeks naar jou en is er geen twijfel over mogelijk. (1 Corinthiërs 14:33) Vraag je zelf ook eens af… prima dat ze een “stem” hebben gehoord, maar was die van de echte God… of van iemand anders… ieuw…

7: Bijbelteksten worden misbruikt als wapen om jou te veroordelen.

Als christenen zijn we geroepen om elkaar in liefde te disciplineren als we de juiste relatie en autoriteit in elkaars leven hebben om dat te doen (Galaten 6:1-2, 1 Korintiërs 5:12-13). Maar liefdevolle discipline is iets heel anders dan veroordeling en “je moet je leiders gehoorzamen” als drukmiddel inzetten om autoriteit / gehoorzaamheid te claimen is niet de juiste Bijbelse weg en een grote rode vlag.

Liefdevolle discipline zegt: “Alsjeblieft, stop voor jezelf met dit gedrag dat jou en anderen pijn doet.” Liefdevolle discipline zal dan leiden tot goede gevolgen die deze persoon zullen helpen zich te motiveren om dat te veranderen. Veroordeling zegt echter: “Omwille van mij moet je dit gedrag stoppen of ik zal iets doen en dan voel je het wel, want de Bijbel zegt blablabla” Discipline doe je in liefde (Hebreeën 12:6). Veroordeling gebeurt in haat (Romeinen 8:1).

Conclusie:

Geestelijk misbruik in een kerk is niet iets om lichtzinnig mee om te gaan en (helaas) moet het een onderwerp zijn dat besproken moet worden. Als het onderwerp niet besproken wordt, laat staan niet besproken mag worden (want we houden toch allemaal van elkaar, zaai geen verdeeldheid in mijn kerk bla bla) is dat een HEEL slecht teken…. we zijn allemaal zondaars zegt de Bijbel en als er zonde is in de kerk moet dat besproken kunnen worden. Indien niet: alweer een grote rode vlag….

Er is een sociologische studie gehouden in de US, met tot doel vast te stellen hoeveel procent van de volwassenen in de Verenigde Staten wonen die een religieus trauma (RT) hebben meegemaakt en welk percentage nu lijdt aan RT-symptomen. Na het verzamelen van gegevens van 1.581 volwassenen die in de Verenigde Staten wonen, concludeert deze studie dat het waarschijnlijk is dat ongeveer een derde (27-33%) van de Amerikaanse volwassenen (conservatief) op enig moment in hun leven een religieus trauma heeft meegemaakt. Dus ja, we hebben het er (helaas) over en het is (helaas) nodig… wij komen het in ons werk gemiddeld 2x per week tegen… en dat is veel te veel. Het bagatelliseren ervan kan en mag niet.

Er zijn meer verschillende manieren waarop geestelijk misbruik plaatsvindt / kan plaatsvinden in een kerk. Dit zijn er een paar en ik wil je aanmoedigen, als jij je in deze situatie bevindt je moet overwegen om uit die situatie weg te gaan. Maar voordat je dat doet, wil ik je ten zeerste aanbevelen om te bidden hoe je die leider toch kunt aanspreken op dit foute gedrag. Die leiders kunnen wel eens enorme blinde vlekken hebben en misschien zelfs niet beseffen dat ze hun trots laten leiden, en dat ze misbruik maken van hun autoriteit door te beheersen, manipuleren en domineren. Ik bid voor je dat je de moed hebt om dat aan te vechten en eruit weg te komen.

En als je een leider bent die dit leest en deze tekst raakt jou, dat wil ik bidden dat je dat brengt naar God en sterk heroverweegt hoe het met jou is, met je kerk is, en of je mensen wel moet leiden…. En of je ze eigenlijk wel hoedt als een herder zoals God het bedoeld heeft.