Is de mens goed of slecht? Wat zegt de Bijbel echt? Jezus als “doorkijkfilter”

Regelmatig krijg ik vragen zoals deze:

“Ik las ergens dat God de mens als zondaar ziet. Dat past totaal niet bij hoe ik naar mensen kijk. Hoe zit dat, want ik geloof ook niet dat God zo is.”

Kort antwoord:

Volgens de Bijbel waren mensen oorspronkelijk goed, maar door de zonde is dat veranderd. Wie echter vertrouwt op Jezus, wordt door God niet meer bekeken als iemand met fouten, maar als iemand die volledig hersteld en wel goed is.

Dit is het korte antwoord, maar het volledige beeld is VEEL rijker. Laten we stap voor stap uitleggen wat de Bijbel zegt, waarom halve waarheden misleidend zijn, en wat het betekent dat Jezus als een “doorkijkfilter” voor ons staat.

Want voordat ik echt inga op het antwoord, is het belangrijk iets duidelijk te maken wat vaak misgaat met dit soort vragen en ook de antwoorden:

Alleen zeggen dat de mens slecht is, of alleen zeggen dat de mens goed is, is allebei een halve soort van waarheid. En een halve waarheid is geen waarheid; het is misleidend.

Als iemand zegt: “Iedereen is zondig” en stopt daar, dan mist hij het herstel dat God biedt.
Als iemand zegt: “Iedereen is goed” en stopt daar, dan ontkent hij de realiteit van de wereld en de mens.

Om de waarheid volledig te begrijpen, moeten zowel de persoon die vraagt als de persoon die antwoordt bereid zijn het hele verhaal te horen en er actief naar op zoek te gaan. Alleen dan kan het juiste antwoord begrepen worden. Op de helft stoppen met antwoord geven werkt niet, op de helft stoppen met luisteren idem.

Laten we eens gaan kijken naar het hele antwoord en niet maar één stukje van dat antwoord:

1. De mens is oorspronkelijk goed geschapen

De Bijbel begint positief: de mens is niet slecht, maar goed.

“God zag al wat Hij gemaakt had, en zie, het was zeer goed.” (Genesis 1:31)

God heeft de mens geschapen met waarde, bedoeling en schoonheid, om te leven in harmonie met Hem, met zichzelf, met anderen en met de wereld. Dit laat zien dat het idee dat de mens “van nature slecht” is een halve waarheid is; het hele verhaal begint met goedheid.

2. De wereld en de mens functioneren (helaas) niet perfect

Kijk om je heen: mensen lijden, relaties breken, conflicten ontstaan, en de samenleving werkt niet altijd eerlijk of goed. Iedereen merkt dat de wereld niet perfect is. Dat ontkennen… ik zou het graag doen, maar het kan niet. De wereld is niet perfect, misschien juist wel het tegenovergestelde van perfect. Iets met Adam, Eva en een appel of banaan (we weten niet wat voor vrucht het was…).

In de Bijbel wordt dit aangeduid als “gebrokenheid”. Dat klinkt misschien theologisch, maar je herkent het direct: het betekent dat de wereld en de mens niet meer functioneren zoals God het bedoeld heeft. Het doel van het leven en van de wereld wordt niet volledig bereikt. In de Bijbel staat het als volgt omschreven:

“Er is niemand rechtvaardig, zelfs niet één; er is niemand die verstandig is, niemand die God zoekt. Allen zijn zij afgeweken, tezamen zijn zij nutteloos geworden; niemand doet goed, zelfs niet één.” (Romeinen 3:10–12)

Een stukje verder in dat hoofdstuk wordt dat nog eens bevestigd:

“Allen hebben gezondigd en missen de heerlijkheid van God.” (Romeinen 3:23)

Let op: het benoemen van zonde is een diagnose. Het is zoals een arts die een ziekte vaststelt: je wordt niet veroordeeld omdat de ziekte er is, maar het laat wel zien dat er een probleem is dat aandacht nodig heeft. Die “ziekte” is er, en als je om je heen kijkt, zie je die overal. Trek een krant open en de ellende komt je tegemoet. Helaas.

3. Wat betekent ‘zonde’ precies?

In het Oude Testament wordt zonde aangeduid met het Hebreeuwse woord חטא (chet), en in het Nieuwe Testament met het Griekse ἁμαρτία (hamartia). Beide betekenen letterlijk:

“het doel missen”

Vergelijk het met een boogschutter die naast het doel schiet: het gaat niet alleen om een foutje, maar om het feit dat hij zijn doel niet raakt. Zo werkt het ook bij mensen: zonde betekent dat we het leven zoals God het bedoeld heeft missen, waardoor onze relatie met Hem verstoord is.

Zonde gaat over de staat van de mens, niet alleen over afzonderlijke daden.
Niemand kan (helaas) uit zichzelf volledig goed leven zoals God het bedoeld heeft.
Iedereen heeft hulp nodig, en dat is precies waar Gods herstel begint.

4. God biedt herstel via Christus

God laat ons echter niet in deze situatie zitten. In tegendeel. Hij biedt herstel aan via Jezus Christus. Jezus neemt de schuld van de mens op zich, zodat relatieherstel mogelijk wordt:

“Maar God bevestigt Zijn liefde voor ons, doordat Christus voor ons gestorven is toen wij nog zondaars waren.” (Romeinen 5:8)

Zelfs in onze gebrokenheid is Gods initiatief er: niet om te veroordelen, maar juist om te redden.

5. Wie gelooft, wordt door God anders gezien

Wanneer iemand vertrouwen stelt in Christus, ziet God die persoon niet langer als zondaar, maar als hersteld en gerechtvaardigd:

“Als iemand in Christus is, is hij een nieuwe schepping; het oude is voorbijgegaan, zie, alles is nieuw geworden.” (2 Korintiërs 5:17)

“God heeft Hem die geen zonde kende, voor ons tot zonde gemaakt, opdat wij zouden worden gerechtigheid van God in Hem.” (2 Korintiërs 5:21)

Door Christus heen wordt de mens volmaakt en goed gezien, niet omdat hij of zij zelf perfect is, maar omdat Christus’ volmaaktheid wordt toegerekend.

Ik vergelijk het weleens met dat Christus een soort van “doorkijkfilter” is.

Wanneer God ons rechtstreeks zou bekijken, ziet Hij onze gebrokenheid, onze tekortkomingen, alles wat niet meer overeenkomt met Zijn oorspronkelijke bedoeling. Dat is geen prettig beeld.

Maar doordat Jezus tussenbeide komt, kijkt God naar ons door Jezus heen.

En wat ziet Hij dan? Niet onze vlekken, fouten of tekortkomingen, maar het volmaakte karakter van Christus.

Omdat Jezus zonder zonde is en volledig volmaakt, ziet God ons nu ook als zonder zonde en volmaakt. Precies zoals Hij ons in het begin gemaakt had.

God ziet de gelovige niet meer zoals hij nu is: gebroken, tekortschietend.
God ziet hem door Christus: gereinigd, rechtvaardig, volmaakt.
Niet omdat we dat zelf zijn, maar omdat Jezus’ volmaaktheid aan ons wordt toegerekend.

We zien dat ook heel duidelijk terug in de Bijbel. Paulus legt uit dat wie we waren (met al onze fouten en gebrokenheid) dan “verborgen” is voor God. Niet omdat God het niet wil zien, maar omdat Jezus ertussen staat. God ziet Christus, die “geen zonde kent”, en daarom ziet Hij ons zoals Christus is: schoon, zuiver en zonder vlek.

“Want u bent gestorven, en uw leven is verborgen met Christus in God.” (Kolossenzen 3:3)

“God heeft Hem die geen zonde kende, voor ons tot zonde gemaakt, opdat wij zouden worden gerechtigheid van God in Hem.” (2 Korintiërs 5:21)

6. De Bijbel is ook eerlijk over de andere kant

Als iemand niet gelooft wie Christus is en wat Hij voor ons gedaan heeft, dan staat Jezus niet als “doorkijkspiegel” tussen die persoon en God in. Dan geldt dat beschermende, bedekkende “doorkijkfilter” niet. God ziet die persoon dan zoals hij werkelijk is in deze gebroken wereld: met zonde, tekortkomingen en schuld.

Dan ontstaat er een serieus probleem. Niet omdat God hard is, maar omdat Hij heilig en volmaakt is. Zijn Hemel is volmaakt. Daar is geen plaats voor zonde, onrecht of zelfs het kleinste vlekje. Hij is (terecht) heel zuinig op Zijn Hemel, want als Hij zelfs één enkel vlekje zou toelaten, zou dezelfde ellende, pijn en gebrokenheid die we nu op aarde zien, ook daar binnenkomen. Dat kan God, in Zijn liefde en rechtvaardigheid, simpelweg niet toelaten.

En laten we eerlijk zijn: zou jij het prettig vinden als de hemel net zo chaotisch en vol ellende was als de aarde nu? Natuurlijk niet. Wij verlangen naar een Hemel zonder alle pijn, verdriet en gebrokenheid die we hier op aarde meemaken. En precies daarom is het evangelie zulk goed nieuws: het biedt een weg naar die volmaakte Hemel door de “doorkijkspiegel” die Christus is.

En precies daar wordt duidelijk waarom het evangelie “goed nieuws” is.

God laat ons niet aan ons lot over. Hij vraagt niet van ons om onszelf schoon te wassen, want dat kunnen we niet. In plaats daarvan heeft God zelf de oplossing gegeven: Jezus Christus, die als een volmaakte “doorkijkspiegel” tussen Hem en ons staat. Door Christus ziet God niet onze zonden, maar de volmaaktheid van Jezus.

En het enige wat wij hoeven te doen om onder die bedekking te vallen, is geloven wie Christus is en wat Hij voor ons heeft gedaan.

Geen extra werk.
Geen prestatie.
Geen religieuze ladder.

Alleen geloven. Dat is de kern van genade: Niets meer. Niets minder.

7. Samengevat

Halve waarheden zijn misleidend: alleen zeggen dat de mens slecht is of goed is, geeft geen volledig beeld.
Oorspronkelijk goed: God schiep de mens met waarde en bedoeling (Genesis 1:31).
De wereld en de mens functioneren niet meer perfect: iedereen mist het doel zoals God het bedoeld heeft (Romeinen 3:10–12, 23).
Zonde = het doel missen: een fundamenteel gemis van de relatie met God.
Diagnose: het benoemen van zonde laat zien dat er een probleem is, net zoals een dokter een ziekte vaststelt.
Herstel is mogelijk via Christus: Jezus staat als een volmaakte “doorkijkfilter” tussen God en ons, zodat God ons niet ziet zoals we nu zijn, maar zoals Hij ons bedoeld heeft.
Het probleem zonder Christus: wie niet gelooft, staat zonder deze bedekking voor God en wordt gezien zoals hij werkelijk is: met gebrokenheid en zonde. Dat is problematisch, want God is volmaakt en Zijn Hemel kan geen vlekjes of zonde toelaten.
Nieuwe blik door geloof: wie gelooft, wordt door God gezien als vernieuwd en gerechtvaardigd (2 Korintiërs 5:17, 21). Door Christus zien we een hemel zonder pijn en ellende. Precies zoals God het bedoeld heeft.
Inzet vereist: zowel vrager als beantwoorder moeten bereid zijn het hele verhaal te horen en te begrijpen, anders blijft je steken in halve waarheden.

Zo erkent de Bijbel eerlijk de realiteit van de wereld en de mens, maar biedt ze tegelijk hoop: zonde is niet het laatste woord, vergeving en herstel via Christus wel.